Quý khách có công ty mẹ, nhiều công ty con, hoặc đang nắm quyền kiểm soát một nhóm doanh nghiệp tại Việt Nam? Khi đó, kiểm toán báo cáo tài chính hợp nhất là bước giúp đánh giá tình hình tài chính của cả tập đoàn như một thực thể thống nhất. Bài này giải thích cuộc kiểm toán này khác gì kiểm toán báo cáo riêng lẻ, khi nào cần, hồ sơ và quy trình cần chuẩn bị, và những lưu ý thường gặp với nhóm có vốn nước ngoài.
Báo cáo tài chính hợp nhất là gì?
Báo cáo tài chính hợp nhất trình bày tình hình tài chính, kết quả kinh doanh và lưu chuyển tiền tệ của công ty mẹ và các công ty con như một đơn vị kinh tế thống nhất. Các giao dịch nội bộ như cho vay, mua bán giữa các công ty trong nhóm được loại trừ, để doanh thu và tài sản không bị tính trùng.
Điều này có ý nghĩa thực tế. Một công ty mẹ có thể có lợi nhuận riêng lẻ đẹp, trong khi công ty con lại đang gánh khoản nợ lớn. Báo cáo hợp nhất giúp ngân hàng, đối tác và nhà đầu tư nhìn thấy toàn cảnh rủi ro của cả nhóm, thay vì chỉ xem một pháp nhân.
Khi nào cần kiểm toán báo cáo hợp nhất?
Việc lập báo cáo hợp nhất gắn với công ty mẹ có quyền kiểm soát công ty con, thường là nắm quyền biểu quyết hoặc quyền chi phối chính sách tài chính và vận hành. Ngoài yêu cầu lập báo cáo, nhiều nhóm chọn kiểm toán hợp nhất trong các tình huống sau:
- Tập đoàn có công ty con tại Việt Nam phải gửi báo cáo về công ty mẹ ở nước ngoài.
- Doanh nghiệp chuẩn bị vay vốn, niêm yết, bán cổ phần hoặc M&A, khi bên cho vay và nhà đầu tư cần xem báo cáo toàn nhóm đã được kiểm toán.
- Công nợ và giao dịch nội bộ phát sinh lớn, cần đối chiếu trước khi khoá sổ năm.
Trước khi lên kế hoạch cả năm, Quý khách nên đối chiếu điều kiện bắt buộc theo quy định hiện hành với đơn vị kiểm toán hoặc tư vấn kế toán, vì điều kiện và ngưỡng có thể thay đổi.
Cơ sở pháp lý và chuẩn mực áp dụng
Về nguyên tắc, việc lập báo cáo hợp nhất tuân theo chế độ kế toán và chuẩn mực kế toán Việt Nam. Việc kiểm toán thực hiện theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam, trong đó có chuẩn mực riêng cho kiểm toán báo cáo tài chính tập đoàn (VSA 600). Chuẩn mực này yêu cầu kiểm toán viên nhóm chịu trách nhiệm về ý kiến chung, đồng thời phối hợp với kiểm toán viên của từng đơn vị thành viên khi cần bằng chứng.
Nội dung văn bản có thể được sửa đổi, bổ sung theo thời gian. Trước khi áp dụng cho một trường hợp cụ thể, cần đối chiếu văn bản đang hiệu lực.
Quy trình kiểm toán báo cáo hợp nhất tại DAVA
- Đánh giá phạm vi: xác định cơ cấu tập đoàn, danh sách công ty con, tỷ lệ sở hữu và những đơn vị trọng yếu cần kiểm toán đầy đủ.
- Thu thập hồ sơ từng đơn vị: báo cáo riêng của công ty mẹ và từng công ty con, sổ chi tiết, biên bản đối chiếu nội bộ.
- Lập kế hoạch kiểm toán nhóm: phân công công việc theo đơn vị, xác định rủi ro chung và rủi ro riêng của từng công ty.
- Kiểm tra giao dịch nội bộ: đối chiếu cho vay, mua bán, cổ tức và công nợ giữa các bên trong nhóm để đảm bảo loại trừ đúng.
- Kiểm tra các bút toán hợp nhất: lợi thế thương mại, lợi ích cổ đông không kiểm soát và chênh lệch tỷ giá khi quy đổi, nếu có.
- Trao đổi và phát hành báo cáo: thảo luận các phát hiện với ban lãnh đạo, sau đó phát hành báo cáo kiểm toán.
Thời gian thực hiện
Thời gian phụ thuộc số lượng công ty con, số giao dịch nội bộ, số loại ngoại tệ và tốc độ phản hồi hồ sơ của doanh nghiệp. Nhóm có ít đơn vị và sổ sách rõ ràng thường nhanh hơn nhiều so với tập đoàn có công ty con ở nhiều tỉnh, thành. Quý khách nên chuẩn bị sớm để tránh tình trạng dồn việc vào cuối năm.
Hồ sơ cần chuẩn bị
- Sơ đồ cơ cấu sở hữu, danh sách công ty con, tỷ lệ sở hữu và quyền biểu quyết.
- Báo cáo tài chính riêng và bảng cân đối thử của công ty mẹ và từng công ty con.
- Biên bản đối chiếu công nợ, hợp đồng và hoá đơn giao dịch nội bộ.
- Hồ sơ về cổ tức, vốn góp và chuyển nhượng vốn trong năm.
- Bảng tính lợi thế thương mại và lợi ích cổ đông không kiểm soát, nếu có.
- Biên bản họp hội đồng thành viên hoặc đại hội cổ đông liên quan đến nhóm.
Chi phí kiểm toán báo cáo hợp nhất
Chi phí phụ thuộc số đơn vị thành viên, khối lượng giao dịch nội bộ, số ngoại tệ và mức độ yêu cầu của báo cáo. Với đơn vị đơn lẻ, Quý khách có thể tham khảo phí kiểm toán báo cáo tài chính. Với nhóm nhiều công ty con, mức phí thường cao hơn và cần khảo sát hồ sơ trước khi báo giá.
Lưu ý: chi phí tuỳ tài sản, hồ sơ và mục đích; liên hệ DAVA để được báo giá chính xác, miễn phí tư vấn.
Tình huống hay gặp
Công ty mẹ yêu cầu báo cáo theo chuẩn quốc tế
Nhiều tập đoàn yêu cầu báo cáo hợp nhất theo chuẩn quốc tế hoặc chuẩn của nước sở tại. Khi đó cần đối chiếu sự khác nhau giữa chuẩn Việt Nam và chuẩn quốc tế trước khi chốt số liệu. Việc này nên làm từ đầu năm, không nên chờ đến cuối năm.
Công ty con có giao dịch ngoại tệ lớn
Chênh lệch tỷ giá khi quy đổi báo cáo công ty con sang đơn vị tiền tệ dùng để hợp nhất là điểm dễ sai. Hồ sơ cần ghi rõ tỷ giá và phương pháp quy đổi đã áp dụng.
Số liệu nội bộ không khớp
Công nợ giữa công ty mẹ và công ty con thường lệch do khác thời điểm ghi nhận. Nên lập biên bản đối chiếu định kỳ, không đợi đến khi kiểm toán mới làm.
Thực hiện ở đâu?
DAVA có văn phòng tại TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng. Với nhóm có đơn vị thành viên ở nhiều địa phương, chúng tôi có thể khảo sát hồ sơ tận nơi theo thoả thuận.
Vì sao chọn DAVA?
DAVA có hơn 15 năm kinh nghiệm trong thẩm định giá bất động sản, doanh nghiệp và máy móc thiết bị, cùng đội ngũ thẩm định viên về giá được cấp phép. Kinh nghiệm này giúp chúng tôi hiểu cấu trúc tài sản và công nợ của doanh nghiệp, từ đó hỗ trợ đối chiếu số liệu giữa các đơn vị trong nhóm trước khi kiểm toán.
Câu hỏi thường gặp
Công ty mẹ có bắt buộc lập báo cáo hợp nhất không?
Thường là có, nếu công ty mẹ có quyền kiểm soát công ty con và thuộc diện lập báo cáo hợp nhất theo quy định. Một số trường hợp có thể được miễn. Quý khách nên đối chiếu điều kiện hiện hành trước khi quyết định.
Kiểm toán hợp nhất khác kiểm toán báo cáo riêng ở điểm nào?
Kiểm toán hợp nhất bao gồm cả việc kiểm tra từng đơn vị thành viên, đối chiếu giao dịch nội bộ và kiểm tra các bút toán hợp nhất. Khối lượng công việc thường lớn hơn nhiều so với kiểm toán một pháp nhân.
Có thể kiểm toán hợp nhất khi chỉ có một công ty con không?
Có thể. Nhóm chỉ có một công ty con vẫn có thể cần báo cáo hợp nhất, và việc kiểm toán sẽ đơn giản hơn so với nhóm nhiều đơn vị.
Công ty con ở nước ngoài có cần kiểm toán tại Việt Nam không?
Tuỳ quy định của từng nước và yêu cầu của công ty mẹ. Với công ty con hoạt động tại Việt Nam, phạm vi kiểm toán theo quy định Việt Nam. Quý khách nên xác định phạm vi trước khi lên kế hoạch.
Cần chuẩn bị gì trước khi liên hệ DAVA?
Quý khách chuẩn bị sơ đồ sở hữu, danh sách công ty con và báo cáo tài chính sơ bộ của từng đơn vị. Với các thông tin này, chúng tôi có thể đánh giá phạm vi và báo phí sát hơn.
Kết luận
Kiểm toán báo cáo tài chính hợp nhất giúp Quý khách thấy đúng sức khoẻ của cả tập đoàn, không chỉ từng công ty riêng lẻ. Chuẩn bị hồ sơ và đối chiếu giao dịch nội bộ sớm là cách giảm chi phí và tránh rủi ro trễ hạn.
Liên hệ DAVA để được tư vấn miễn phí:
- Hotline/Zalo: 0945 009 002 · 0906 915 002 · 028 6674 3333
- Email: voan.sgg@gmail.com
- Zalo OA: https://zalo.me/4259407728989141071
