Soát xét báo cáo tài chính bán niên: Quy trình, hồ sơ và thời gian

Soát xét báo cáo tài chính bán niên là công việc kiểm toán viên đọc, phân tích số liệu và trao đổi với ban quản lý để kết luận xem báo cáo tài chính 6 tháng đầu năm có còn sai sót trọng yếu hay không. Mức đảm bảo của soát xét thấp hơn kiểm toán năm, nhưng đây vẫn là cơ sở để doanh nghiệp công bố thông tin, gửi số liệu cho công ty mẹ hoặc trình ngân hàng. Bài viết trình bày soát xét bán niên là gì, khi nào cần, quy trình, hồ sơ và những lưu ý thực tế để Quý khách chuẩn bị đúng hạn.

Soát xét báo cáo tài chính bán niên là gì?

Báo cáo tài chính bán niên là báo cáo lập cho kỳ 6 tháng, thường gồm bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và phần thuyết minh được chọn lọc. Soát xét là dịch vụ đảm bảo ở mức hạn chế. Kiểm toán viên chủ yếu thực hiện thủ tục phân tích, phỏng vấn và đối chiếu ở mức cần thiết, không kiểm tra chi tiết toàn bộ chứng từ như trong kiểm toán năm.

Kết quả của soát xét là một báo cáo soát xét. Báo cáo này nêu liệu kiểm toán viên có phát hiện điều gì khiến báo cáo tài chính bán niên không được lập trên mọi khía cạnh trọng yếu hay không. Đây không phải là báo cáo kiểm toán năm, và Quý khách không nên dùng hai loại báo cáo này thay cho nhau trong hồ sơ vay vốn, hồ sơ niêm yết hay báo cáo hợp nhất.

So sánh soát xét bán niên và kiểm toán năm

Khi nào cần soát xét báo cáo bán niên?

Nguyên tắc chung là việc soát xét bán niên được yêu cầu theo quy định về chứng khoán đối với công ty đại chúng và công ty niêm yết. Ngoài ra, điều lệ công ty, thoả thuận với đối tác và yêu cầu của ngân hàng hoặc công ty mẹ ở nước ngoài cũng có thể đặt ra yêu cầu này. Quý khách nên đối chiếu quy định hiện hành với tình trạng pháp lý của doanh nghiệp trước khi lên kế hoạch, vì yêu cầu có thể thay đổi theo thời điểm.

Các tình huống hay gặp

• Công ty đại chúng hoặc công ty niêm yết cần công bố báo cáo bán niên đã được soát xét.
• Doanh nghiệp FDI cần gửi số liệu 6 tháng cho công ty mẹ để hợp nhất. Quý khách có thể tham khảo thêm quy trình kiểm toán doanh nghiệp FDI để hiểu các yêu cầu báo cáo theo nhóm.
• Doanh nghiệp đang chuẩn bị hồ sơ vay vốn, và ngân hàng yêu cầu số liệu giữa năm đã được soát xét.
• Doanh nghiệp chuẩn bị niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, cần số liệu giữa kỳ đáng tin cậy.

Cơ sở pháp lý và nguyên tắc chung

Việc soát xét được thực hiện theo chuẩn mực kiểm toán và soát xét Việt Nam, hướng dẫn của cơ quan quản lý chứng khoán và các quy định về công bố thông tin. Bài viết này không trích dẫn số hiệu văn bản cụ thể, để tránh nhầm lẫn khi quy định được sửa đổi. Trước khi ký hợp đồng, doanh nghiệp nên yêu cầu kiểm toán viên xác nhận phạm vi soát xét, kỳ báo cáo, công ty con nằm trong phạm vi và hạn nộp áp dụng cho mình.

Quy trình soát xét tại DAVA

1. Tiếp nhận và xác định phạm vi: thống nhất kỳ báo cáo, đơn vị được soát xét, công ty con (nếu có) và thời hạn công bố.
2. Tìm hiểu doanh nghiệp: nắm ngành nghề, mô hình kinh doanh, các thay đổi trong kỳ như thay đổi vốn, dự án mới hoặc khoản vay lớn.
3. Thực hiện thủ tục phân tích: so sánh số liệu 6 tháng với cùng kỳ năm trước, với kế hoạch và với các chỉ tiêu cùng ngành.
4. Phỏng vấn và đối chiếu: trao đổi với kế toán trưởng và ban quản lý; đối chiếu công nợ, hàng tồn kho và giao dịch với bên liên quan ở mức cần thiết.
5. Trao đổi kết quả: thảo luận các điểm chưa rõ, các điều chỉnh đề xuất và việc hoàn thiện phần thuyết minh.
6. Phát hành báo cáo soát xét: khi các vấn đề đã được giải quyết, kiểm toán viên phát hành báo cáo soát xét cùng báo cáo tài chính bán niên.

Thời gian thực hiện

Không có một con số chung cho mọi doanh nghiệp. Thời gian soát xét phụ thuộc vào quy mô, số lượng đơn vị trong nhóm, độ phức tạp của giao dịch và mức độ sẵn sàng của hồ sơ. Doanh nghiệp có sổ sách rõ ràng, đối chiếu đầy đủ và gửi hồ sơ đúng hẹn thường rút ngắn được thời gian xử lý. Quý khách nên lên lịch sớm, trước hạn công bố ít nhất vài tuần, để có thời gian xử lý các điểm phát sinh.

Hồ sơ cần chuẩn bị

• Báo cáo tài chính bán niên dự thảo, kèm bảng cân đối số phát sinh 6 tháng.
• Sổ cái và sổ chi tiết các tài khoản chính, đặc biệt là công nợ phải thu, phải trả và hàng tồn kho.
• Biên bản họp hội đồng quản trị, đại hội đồng cổ đông và các quyết định ảnh hưởng đến tài chính trong kỳ.
• Hợp đồng lớn, hợp đồng vay, bảo lãnh và các cam kết tài chính đáng kể.
• Danh sách bên liên quan và các giao dịch với bên liên quan trong kỳ.
• Thông tin về công ty con, công ty liên kết và thay đổi cơ cấu vốn, nếu có.

Để tìm hiểu thêm về cách chuẩn bị hồ sơ kiểm toán nói chung, Quý khách có thể xem quy trình và hồ sơ kiểm toán vốn góp. Nhiều giấy tờ có thể dùng chung cho cả hai việc.

Chi phí soát xét

Phí soát xét phụ thuộc vào phạm vi, quy mô và độ phức tạp của doanh nghiệp, cũng như số lượng đơn vị trong báo cáo hợp nhất. Tuỳ quy mô, hồ sơ và mục đích sử dụng, mức phí sẽ khác nhau. Liên hệ DAVA để được báo giá chính xác, miễn phí tư vấn ban đầu.

Sai lầm thường gặp khi soát xét bán niên

• Chờ đến sát hạn mới chuẩn bị hồ sơ, khiến việc đối chiếu công nợ và tồn kho bị dồn lại.
• Gửi bản nháp báo cáo chưa khoá số liệu, dẫn đến phải soát xét lại nhiều lần.
• Nhầm lẫn giữa báo cáo soát xét và báo cáo kiểm toán năm khi làm việc với ngân hàng hoặc đối tác.
• Thiếu thông tin về giao dịch với bên liên quan, làm kéo dài phần phỏng vấn và đối chiếu.
• Không thống nhất trước phạm vi công ty con, dẫn đến thay đổi phạm vi giữa chừng.

Sau khi có báo cáo soát xét

Báo cáo soát xét cần được lưu trong hồ sơ công ty cùng báo cáo tài chính bán niên đã được ký. Nếu sau soát xét có điều chỉnh, doanh nghiệp nên cập nhật phần thuyết minh và thông báo cho các bên đã nhận số liệu, đặc biệt là ngân hàng hoặc công ty mẹ. Với báo cáo hợp nhất, cần đồng bộ thời điểm phát hành để số liệu công ty con khớp với số liệu tổng.

Quý khách có thể xem thêm quy trình kiểm toán báo cáo tài chính năm để so sánh với việc soát xét bán niên. Với các công trình hoặc dự án đã hoàn thành, có thể tham khảo quy trình kiểm toán quyết toán dự án.

Vì sao chọn DAVA

DAVA có hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thẩm định giá bất động sản, doanh nghiệp và máy móc thiết bị. Kinh nghiệm này giúp đội ngũ quen với việc đối chiếu hồ sơ, kiểm tra giá trị tài sản và giải thích số liệu cho các bên liên quan. Đội ngũ đã làm việc với toà án, cơ quan nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp. DAVA có văn phòng tại TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng, thuận tiện cho doanh nghiệp ở các địa bàn này.

Câu hỏi thường gặp

Soát xét bán niên có phải là kiểm toán không?

Không. Soát xét có mức đảm bảo hạn chế hơn kiểm toán năm và chủ yếu dựa vào phân tích, phỏng vấn và đối chiếu. Báo cáo soát xét bán niên không thay thế báo cáo kiểm toán năm.

Doanh nghiệp nhỏ có cần soát xét bán niên không?

Điều này phụ thuộc vào tình trạng pháp lý, điều lệ và yêu cầu của đối tác hoặc ngân hàng. Doanh nghiệp nên đối chiếu quy định hiện hành hoặc hỏi kiểm toán viên trước khi quyết định.

Có thể soát xét khi báo cáo còn dở dang không?

Nên có bản dự thảo đầy đủ để việc soát xét diễn ra hiệu quả. Nếu hồ sơ thiếu nhiều, thời gian và chi phí thường tăng lên.

Soát xét có thể bắt đầu từ khi nào?

Thường sau khi kết thúc kỳ 6 tháng và khi kế toán đã có bản dự thảo báo cáo. Quý khách nên trao đổi lịch làm việc sớm.

Báo cáo soát xét có dùng được cho công ty mẹ nước ngoài không?

Có, nhưng báo cáo được lập bằng tiếng Việt. Nếu công ty mẹ cần bản tiếng Anh, DAVA có thể hỗ trợ chuẩn bị song ngữ theo yêu cầu.

Cần chuẩn bị gì trước khi liên hệ?

Quý khách chỉ cần thông tin cơ bản về doanh nghiệp, kỳ báo cáo và thời hạn công bố. Phần còn lại sẽ được trao đổi khi làm việc.

Kết luận

Soát xét báo cáo tài chính bán niên giúp doanh nghiệp có số liệu giữa năm đáng tin cậy trước khi công bố hoặc sử dụng trong giao dịch. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và lên lịch sớm là yếu tố quyết định thời gian thực hiện.