Chỉ sau một năm có hiệu lực, Luật Đất đai 2024 đã bộc lộ hàng loạt bất cập trong triển khai thực tế. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng việc sửa đổi lần này là cấp thiết để đảm bảo luật phù hợp với tình hình mới, đồng thời giải quyết những vướng mắc về quy hoạch, thu hồi đất, giao đất và cơ chế giá đất – vốn là những vấn đề nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân và doanh nghiệp.
Vì sao Luật Đất đai 2024 phải sửa đổi sớm?
Phát biểu tại hội thảo “Hoàn thiện pháp luật đất đai tạo động lực phát triển trong kỷ nguyên số”, ông Võ Anh Tuấn – Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai – thừa nhận việc phải sửa luật chỉ sau một năm áp dụng là điều bất thường, bởi thông thường chu kỳ sửa đổi Luật Đất đai kéo dài khoảng 10 năm.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai từ ngày 1/8/2024 cho thấy nhiều quy định trong luật đã nhanh chóng bộc lộ hạn chế. Một số nguyên nhân chính gồm:
Bối cảnh thay đổi nhanh: Việc phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, quá trình đô thị hóa và ứng dụng công nghệ số làm nảy sinh nhiều vấn đề mới chưa được luật hiện hành bao quát.
Yêu cầu thể chế hóa chủ trương của Đảng: Nghị quyết 18, 69, 66 và 68 của Trung ương đã đưa ra những định hướng quan trọng về quản lý, sử dụng đất. Luật Đất đai 2024 cần được sửa để phù hợp và đồng bộ với các nghị quyết này.
Cải cách mô hình chính quyền địa phương: Việc chuyển từ hệ thống 3 cấp sang 2 cấp quản lý ở một số địa phương khiến nhiều quy định về phân cấp, phân quyền trong luật không còn phù hợp.
Bất cập trong quản lý thực tế: Các vấn đề về quy hoạch đất, định giá, thu hồi, giao đất và dữ liệu đất đai thiếu đồng bộ khiến quá trình áp dụng gặp nhiều vướng mắc, gây khó khăn cho cả cơ quan quản lý, doanh nghiệp lẫn người dân.
Ông Tuấn nhấn mạnh: “Nếu không sửa đổi kịp thời, Luật Đất đai 2024 sẽ trở thành rào cản cho sự phát triển và là nguyên nhân của nhiều tranh chấp, khiếu kiện.”
Văn phòng đăng kí đất đai (mh)
Những nội dung trọng tâm dự kiến sửa đổi
Quy hoạch sử dụng đất
Một trong những điểm lớn được đưa vào dự thảo sửa đổi là vấn đề quy hoạch sử dụng đất. Hiện nay, quy hoạch đất nông nghiệp cấp huyện không còn phù hợp. Câu hỏi đặt ra là có nên chuyển đổi xuống cấp xã, hay giữ nguyên quy hoạch cấp xã để bảo đảm tính thống nhất?
Thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư
Luật Đất đai 2024 chưa bao quát hết các trường hợp thực tế, dẫn tới nhiều tình huống người dân và doanh nghiệp gặp khó khi bị thu hồi đất. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất mở rộng, bổ sung thêm các trường hợp để bảo đảm tính công bằng và khả thi.
Giao đất, cho thuê đất
Sự thay đổi mô hình quản lý địa phương khiến quy định hiện hành không còn rõ ràng. Dự thảo mới sẽ phân cấp cụ thể hơn, tránh chồng chéo giữa trung ương và địa phương, đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình đầu tư.
Giá đất – vấn đề phức tạp và nhạy cảm
Định giá đất là nội dung gây nhiều tranh cãi nhất. Trong thực tế, việc áp dụng bảng giá đất của Nhà nước thường không phản ánh đúng giá trị thị trường, khiến người dân cảm thấy bị thiệt khi bị thu hồi đất. Ngược lại, nếu áp dụng hoàn toàn theo giá thị trường thì rất khó kiểm soát, dễ phát sinh tiêu cực và khiếu kiện.
Ông Tuấn cho rằng cần một cơ chế định giá bồi thường độc lập, cập nhật thường xuyên, dựa trên dữ liệu đáng tin cậy và phương pháp khoa học, nhằm bảo đảm sự công bằng và hạn chế tranh chấp.
Tranh cãi chưa có hồi kết về bồi thường khi thu hồi đất
Trong quá trình thảo luận, nhiều chuyên gia cho rằng nên duy trì bảng giá đất của Nhà nước nhưng chỉ áp dụng trong một số trường hợp nhất định, chẳng hạn như tính thuế hoặc cho thuê đất công. Tuy nhiên, khi liên quan đến bồi thường cho người dân, cần có cơ chế linh hoạt hơn, gắn với giá trị thực tế của thị trường.
“Người dân khi bị thu hồi đất vốn đã chịu nhiều thiệt thòi. Nếu mức bồi thường không hợp lý, không những tạo ra khiếu kiện kéo dài mà còn làm mất niềm tin vào chính sách”, ông Tuấn nhận định.
Theo ông, cần thiết lập cơ chế định giá minh bạch, tránh tình trạng “xin – cho” trong quá trình áp dụng. Bên cạnh đó, hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai cần hoàn thiện để cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, phục vụ cho việc định giá và bồi thường.
Thu hồi đất thảo luân (mh)
Cần hệ thống văn bản dưới luật đồng bộ
Một thực tế được thừa nhận là phần quy định trong Luật Đất đai 2024 còn khá “mỏng”. Vì vậy, ngoài việc sửa đổi luật, cần có hệ thống nghị định và thông tư chi tiết, khả thi hơn để đảm bảo tính thống nhất khi triển khai.
Ông Võ Anh Tuấn khẳng định nhiều ý kiến đóng góp từ giới chuyên gia, doanh nghiệp và người dân đã được tiếp thu, song một số vấn đề vẫn cần thảo luận kỹ lưỡng tại Quốc hội để hoàn thiện.
Hướng tới một cơ chế quản lý đất đai công bằng và minh bạch
Việc sửa Luật Đất đai chỉ sau một năm áp dụng cho thấy tính cấp bách của thực tiễn quản lý đất đai tại Việt Nam. Những bất cập trong quy hoạch, giao đất, thu hồi và giá đất không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn gắn liền với an sinh xã hội, quyền lợi của hàng triệu hộ dân và sự phát triển của nền kinh tế.
Hy vọng rằng trong kỳ họp tới, Quốc hội sẽ lắng nghe thêm nhiều ý kiến để hoàn thiện dự thảo, xây dựng một khung pháp lý minh bạch, công bằng và ổn định, vừa bảo đảm quyền lợi của người dân, vừa tạo động lực cho đầu tư, phát triển.
Nguồn: Công ty TNHH Hãng Định Giá và Kiểm Toán Châu Á
SĐT: 028 6674 3333 -0945 009002 ( P.TGĐ)
Website: https://dinhgiaav.com/
Địa chỉ: 6-8 Phan Huy Thực, phường Tân Kiểng, Quận 7, TP.HCM
https://maps.app.goo.gl/Xj2bH7djxmCxJYjv6?g_st=iz
https://www.facebook.com/thamdinhgiachaua
KIỂM TRA XÃ PHƯỜNG MỚI/CŨ 2025 TOÀN QUỐC, ĐỊA CHỈ TÒA ÁN, TRỤ SỞ UBND
ĐỊNH GIÁ ĐẤT SƠ BỘ THEO VỊ TRÍ BẤT KỲ TOÀN QUỐC TRONG 1 PHÚT
